| |
 |
Writing to Vermeer
Louis Andriessen 1939
Vrouwen en de brieven die ze schrijven vormen de thematiek van Writing to Vermeer. De Delftse schilder is naar Den Haag afgereisd en de vrouwen en kinderen in huize Vermeer moeten het veertien dagen zonder hem stellen. Zijn echtgenote, Catharina Bolnes, zijn schoonmoeder, Maria Thins, en zijn model, Saskia de Vries, schrijven hem elk zes brieven, waarin ze hem vertellen over huiselijke aangelegenheden, het wel en wee van de kinderen, trouwplannen en kleine huiselijke voorvallen. Maar wat ze Vermeer vooral willen laten weten is dat hij snel weer thuis moet komen. Want ze missen hem en zijn genegenheid.
Terwijl Vermeer afwezig is, moeten de vrouwen hun huishouden verdedigen tegen de mogelijkerwijs ondermijnende werking van vijf vloeistoffen: inkt, waarmee buitensporig veel wordt geschreven; vernis, dat het leven van een van de kinderen in gevaar brengt; melk, die eindeloos uit de kan van de melkmeid stroomt; bloed, dat tijdens wrede politieke moorden vergoten wordt, en ten slotte water, waardoor de vrouwen, hun huishouden, hun kinderen en het hele toneel uiteindelijk worden weggespoeld. Om de opmars van de Fransen te belemmeren, zetten de Nederlanders in 1672 een deel van hun land onder water. De aanval werd afgeslagen, maar de prijs die hiervoor betaald moest worden, was zeer hoog, want de tot dan toe zo welvarende Republiek was financieel volkomen uitgeput. De Gouden Eeuw van de Nederlandse cultuur was ten einde, en de harmonie en de sereniteit die zo treffend in Vermeers schilderijen worden uitgebeeld, behoorden definitief tot het verleden.
Volgens de huidige stand van het onderzoek naar de authenticiteit van de schilderijen van Johannes Vermeer, telt het oeuvre van deze Nederlandse schilder zo’n 34 werken, een bescheiden productie gezien zijn faam als een van de grootste kunstenaars uit de Nederlandse Gouden Eeuw en als meester van de huiselijke rust en harmonie. Vrouwen vormen het belangrijkste thema van zijn schilderijen – drinkende vrouwen, vrouwen die een muziekinstrument bespelen en, nog het meest intrigerend, vrouwen die brieven schrijven, lezen en ontvangen. Ze worden met beheerste distantie afgebeeld, staand of zittend in typisch Hollandse interieurs, waardig en ontspannen. De rust die van deze doeken uitgaat, is aanlokkelijk, vooral als we bedenken dat buiten die ramen en buiten die huiskamers hevige politieke en godsdienstige conflicten gaande waren en dat Holland in de jaren ’70 van de zeventiende eeuw bovendien het doelwit was van aanvallen van zowel Franse als Engelse zijde. Het blijft een raadsel dat Vermeer in deze uiterst woelige periode een oeuvre kon scheppen dat een toonbeeld is van huiselijke sereniteit en harmonie.
|
|
|
|
|
|
|
